Σε πρωτοφανή σκλήρυνση της καταστολής μετά από εβδομάδες μαζικών αντικυβερνητικών διαδηλώσεων, οι ιρανικές αρχές προετοιμάζονται να εκτελέσουν τον 26χρονο Ερφάν Σολτάνι, γεγονός που πυροδοτεί διεθνή κατακραυγή και έντονες ανησυχίες για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Οι διαδηλώσεις, που ξεκίνησαν στα τέλη Δεκεμβρίου 2025 και έχουν εξαπλωθεί σε δεκάδες πόλεις, αρχικά λόγω οικονομικών δυσχερειών και υψηλού πληθωρισμού, έχουν εξελιχθεί σε ευρύτερο κύμα διαμαρτυρίας ενάντια στην πολιτική ηγεσία της χώρας. Σύμφωνα με ανεξάρτητες οργανώσεις, τουλάχιστον 2.500 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους και πάνω από 18.000 έχουν συλληφθεί στη βίαιη καταστολή που έχει λάβει χώρα.
Ποιος είναι ο Ερφάν Σολτάνι
Ο Σολτάνι συνελήφθη στις 8 Ιανουαρίου στην πόλη Καράτζ, δυτικά της Τεχεράνης, ενώ συμμετείχε σε αντικυβερνητική διαδήλωση. Σύμφωνα με την οργάνωση Iran Human Rights, του επιβλήθηκε θανατική ποινή με γρήγορη διαδικασία και χωρίς πρόσβαση σε δικηγόρο ή δίκαιη δίκη, με τις αρχές να τον κατηγορούν για «πόλεμο ενάντια στον Θεό» — μια κατηγορία που στην ιρανική νομοθεσία επισύρει την εσχάτη των ποινών.
Η εκτέλεσή του, προγραμματισμένη για την Τετάρτη 14 Ιανουαρίου 2026, αναμένεται να είναι η πρώτη θανατική ποινή που συνδέεται άμεσα με τις πρόσφατες διαδηλώσεις. Η οικογένειά του, υπό δρακόντεια μέτρα ασφαλείας, είχε μόνο πολύ περιορισμένη επικοινωνία μαζί του πριν από την εκτέλεση, σύμφωνα με αναφορές.
Παγκόσμιες αντιδράσεις & πιέσεις
Το ενδεχόμενο εκτέλεσης έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις σε διεθνές επίπεδο. Διεθνείς οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα, όπως η Amnesty International και η Iran Human Rights, έχουν καταδικάσει την απόφαση και καλούν για άμεση παύση των ποινών, επισημαίνοντας την παράλειψη βασικών νομικών διαδικασιών.
Παράλληλα, ηΠΑ και άλλες δυτικές δυνάμεις έχουν εκφράσει βαθιά ανησυχία· ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, προειδοποίησε για «πολύ ισχυρή δράση» εάν οι εκτελέσεις προχωρήσουν, αυξάνοντας την ένταση μεταξύ Τεχεράνης και διεθνούς κοινότητας. Από την πλευρά του, το ιρανικό καθεστώς περιγράφει τους διαδηλωτές ως «ταραξίες» και «τρομοκράτες», υποστηρίζοντας ότι η σκληρή στάση είναι απαραίτητη για την αποκατάσταση της τάξης. Οι αρχές έχουν επίσης δεσμευθεί να προχωρήσουν σε ταχείες δίκες και περισσότερες ποινές, παρά τις ισχυρές εκκλήσεις για σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα.
Επιδράσεις στην κοινωνία και στο εξωτερικό
Η πολιτική κρίση έχει οδηγήσει σε μεγάλο κύμα φυγής Ιρανών πολιτών προς γειτονικές χώρες και έχει εντείνει την πίεση στις περιφερειακές σχέσεις, με χώρες όπως η Τουρκία να δέχονται αυξανόμενες ροές προσφύγων. Παράλληλα, η διακοπή πρόσβασης στο διαδίκτυο και ο περιορισμός των μέσων ενημέρωσης έχουν περιορίσει την πλήρη εικόνα των γεγονότων εντός της χώρας.
Η υπόθεση Σολτάνι είναι πλέον σύμβολο της ευρύτερης αντιπαράθεσης ανάμεσα σε μια κοινωνία που ζητεί αλλαγές και σε μια κυβέρνηση που απαντά με σκληρή καταστολή. Καθώς η διεθνής πίεση αυξάνεται, η έκβαση των γεγονότων αναμένεται να επηρεάσει σημαντικά τη συνέχεια της κρίσης στο Ιράν και την εικόνα της χώρας στο εξωτερικό.