Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι ο αμερικανικός στρατός έχει ξεκινήσει «μεγάλες πολεμικές επιχειρήσεις» στο Ιράν, μέσω βίντεο που δημοσίευσε στο Truth Social.
Στην ίδια ανακοίνωση τόνισε ότι οι επιχειρήσεις στοχεύουν στην εξουδετέρωση απειλών από τον ιρανικό στρατό και τα συστήματα πυραύλων, υπογραμμίζοντας ότι οι ΗΠΑ μπορεί να έχουν απώλειες αλλά θεωρούν την κίνηση αναγκαία για την ασφάλεια.
Συντονισμένη επίθεση με το Ισραήλ
Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν ξεκινήσει συντονισμένες στρατιωτικές επιθέσεις εναντίον στόχων στο Ιράν, με αναφορές για εκρήξεις στην Τεχεράνη και γύρω από άλλες μεγάλες πόλεις.
Το Ισραήλ ανακοίνωσε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, καθώς προσδοκά πιθανές αντιδράσεις από τις ιρανικές δυνάμεις.
Περιφερειακό κλίμα και αντίδραση
Σύμφωνα με διεθνή ρεπορτάζ, ο στόχος των ΗΠΑ και του Ισραήλ είναι να εξουδετερώσουν στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν, ειδικά γύρω από πυραυλικά και πυρηνικά προγράμματα.
Το Ιράν έχει απαντήσει με αντιπυραυλικές ενέργειες, ενεργοποιώντας αμυντικά συστήματα και κλείνοντας τον εναέριο χώρο.
Πώς φτάσαμε εδώ
Η ένταση είχε αυξηθεί τις τελευταίες εβδομάδες με επανειλημμένες απειλές από την αμερικανική κυβέρνηση και συνεχή στρατιωτική ενίσχυση στην περιοχή της Μέσης Ανατολής.
Πριν την κλιμάκωση, υπήρχαν διαπραγματεύσεις για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, οι οποίες όμως δεν οδήγησαν σε συμφωνία.
1) Πώς φτάσαμε στην κλιμάκωση
Απότομη αύξηση στρατιωτικής παρουσίας:
Τις τελευταίες εβδομάδες οι ΗΠΑ έχουν μεταφέρει μεγάλα στρατιωτικά μέσα — μεταξύ άλλων αεροπλανοφόρα, μαχητικά αεροσκάφη και ναυτική δύναμη, στην ευρύτερη Μέση Ανατολή, σε μια από τις μεγαλύτερες συγκεντρώσεις δυνάμεων εκεί μετά τον πόλεμο στο Ιράκ. Αυτό συνέβη εν μέσω έντονης πίεσης για αναχαίτιση του ιρανικού πυρηνικού και βαλλιστικού προγράμματος και την αποτυχία πρόσφατων διαπραγματεύσεων.
Κατέρρευσαν οι διπλωματικές διαπραγματεύσεις:
Οι συνομιλίες ΗΠΑ–Ιράν για τον πυρηνικό έλεγχο και άλλες διαφορές δεν κατέληξαν σε συμφωνία. Παρά τις προτάσεις μεσολάβησης από τρίτες χώρες (π.χ. Ομάν), οι Αμερικανοί αξιωματούχοι φαίνεται ότι δεν δέχτηκαν τους όρους.
Εξετάζονταν στρατιωτικά πλήγματα πριν:
Νωρίτερα τον μήνα, η Ουάσιγκτον φέρεται να συζητούσε ακόμα και περιορισμένα πλήγματα ως μέσο πίεσης — ενδεικτικό της έντασης που υπήρχε πριν από τις σημερινές κινήσεις.
2) Τι ακριβώς συμβαίνει τώρα
Οι ΗΠΑ έχουν ξεκινήσει «μεγάλες πολεμικές επιχειρήσεις» στο Ιράν, σύμφωνα με επίσημη δήλωση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.
Τα χτυπήματα στοχεύουν κυρίως στην καταστροφή πυραυλικών εγκαταστάσεων και άλλων στρατιωτικών υποδομών που θεωρούνται απειλή, στα πλαίσια αποτροπής πιθανής ιρανικής δράσης.
Συντονισμένη δράση με το Ισραήλ:
Την ίδια ώρα, υπάρχουν αναφορές για κοινές επιχειρήσεις ΗΠΑ–Ισραήλ, με εκρήξεις σε περιοχές γύρω από την Τεχεράνη και προετοιμασίες για πιθανές αντεπιθέσεις. Οι ισραηλινές αρχές έχουν κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης.
3) Διεθνείς και στρατηγικές επιπτώσεις
Αύξηση του γεωπολιτικού κινδύνου
Η στρατιωτική εμπλοκή των ΗΠΑ σε έδαφος του Ιράν αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο ευρείας κλίμακας σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, ένα ήδη ασταθές θέατρο με πολλούς εμπλεκόμενους (συμπεριλαμβανομένων ομάδων που υποστηρίζονται από την Τεχεράνη σε Λίβανο, Συρία, Ιράκ κ.ά.).
Κίνδυνος ευρύτερης ανάφλεξης
Αναλυτές προειδοποιούν ότι η περαιτέρω στρατιωτική σύγκρουση μπορεί να πυροδοτήσει αντιδράσεις από το Ιράν (π.χ. με πυραυλικές επιθέσεις εναντίον συμμάχων των ΗΠΑ ή κλεισίματα θαλάσσιων δρόμων όπως τα Στενά του Ορμούζ).
Διπλωματικές αντιδράσεις
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, χώρες της περιοχής και διεθνείς οργανισμοί πιέζουν για αποκλιμάκωση και επιστροφή σε διαπραγματεύσεις, ενώ πολλοί αναλυτές βλέπουν ότι η επιλογή των στρατιωτικών μέτρων υπονομεύει τις πιθανότητες πολιτικής λύσης στο πυρηνικό ζήτημα.
4) Πιθανές συνέπειες βραχυπρόθεσμα–μεσαία
Άμεσες πολεμικές αντιδράσεις:
Το Ιράν έχει ήδη κλείσει τμήματα του εναέριου χώρου και πιθανώς θα απαντήσει με βαλλιστικούς πυραύλους ή επιθέσεις μέσω συμμάχων του.
Οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους (π.χ. χώρες του Κόλπου, Ισραήλ) βρίσκονται σε κατάσταση υψηλής ετοιμότητας.
Πιθανές οικονομικές επιπτώσεις:
Αναταράξεις στις τιμές του πετρελαίου λόγω ανησυχιών για τον Περσικό Κόλπο.
Επιπτώσεις στις διεθνείς χρηματοπιστωτικές αγορές εάν η σύγκρουση επεκταθεί.
Διαρκής αβεβαιότητα στις διεθνείς σχέσεις:
Πολλές χώρες θα βρεθούν υπό πίεση να τοποθετηθούν, αυξάνοντας τον διπλωματικό σκεπτικισμό απέναντι στη στρατιωτική δύναμη ως λύση.