28 Φεβρουαρίου 2023. Λίγο πριν τα μεσάνυχτα, η επιβατική αμαξοστοιχία IC62 της Hellenic Train, που εκτελούσε το δρομολόγιο Αθήνα–Θεσσαλονίκη, συγκρούεται μετωπικά με εμπορική αμαξοστοιχία στην ίδια γραμμή, κοντά στην κοιλάδα των Τέμπη, έξω από τη Λάρισα.
Η σύγκρουση είναι σφοδρή. Τα δύο πρώτα βαγόνια διαλύονται, ξεσπά πυρκαγιά, δεκάδες άνθρωποι εγκλωβίζονται. Ο τελικός απολογισμός: 57 νεκροί και δεκάδες τραυματίες — στη συντριπτική τους πλειονότητα νέοι, φοιτητές που επέστρεφαν στη Θεσσαλονίκη μετά το τριήμερο της Καθαράς Δευτέρας.
Τρία χρόνια μετά, η υπόθεση παραμένει ανοιχτή, όχι μόνο δικαστικά, αλλά και κοινωνικά.
Το μοιραίο βράδυ
Οι πρώτες ώρες μετά τη σύγκρουση κυριαρχούνται από σύγχυση. Οι διασώστες επιχειρούν μέσα σε πυκνό καπνό και παραμορφωμένα βαγόνια.
Σύντομα γίνεται γνωστό ότι η επιβατική αμαξοστοιχία κινούνταν για αρκετά χιλιόμετρα σε αντίθετη γραμμή. Η τηλεδιοίκηση δεν λειτουργούσε πλήρως. Η κυκλοφορία βασιζόταν σε χειροκίνητες εντολές.
Ο σταθμάρχης Λάρισας συλλαμβάνεται και παραδέχεται λάθος χειρισμό. Ωστόσο, από τις πρώτες ημέρες ανακύπτει το κρίσιμο ερώτημα:
Ήταν ένα μεμονωμένο ανθρώπινο λάθος ή το αποτέλεσμα συστημικής αποτυχίας;
Στο επίκεντρο μπαίνει ο ρόλος του ΟΣΕ, οι ελλείψεις προσωπικού και η καθυστέρηση στην ολοκλήρωση των συστημάτων ασφαλείας.
Οι πολιτικές εξελίξεις
Μέσα σε 24 ώρες, παραιτείται ο τότε υπουργός Υποδομών και Μεταφορών,
Κώστας Καραμανλής, δηλώνοντας ότι αναλαμβάνει την πολιτική ευθύνη.
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης κάνει λόγο για «τραγικό ανθρώπινο λάθος», φράση που προκαλεί έντονες αντιδράσεις από την αντιπολίτευση και συγγενείς θυμάτων, οι οποίοι μιλούν για διαχρονική εγκατάλειψη του σιδηροδρόμου.
Στη Βουλή των Ελλήνων συστήνεται εξεταστική επιτροπή, ενώ η υπόθεση εξελίσσεται σε κεντρικό θέμα της πολιτικής αντιπαράθεσης ενόψει των εκλογών του 2023.
Η δικαστική έρευνα
Η ανάκριση επεκτείνεται πέρα από τον σταθμάρχη. Διώξεις ασκούνται σε υπηρεσιακούς παράγοντες και στελέχη του σιδηροδρόμου.
Οι έρευνες εστιάζουν:
Στην κατάσταση των συστημάτων σηματοδότησης
Στις συμβάσεις εκσυγχρονισμού που δεν ολοκληρώθηκαν
Στην επάρκεια εκπαίδευσης και στελέχωσης
Τρία χρόνια μετά, η υπόθεση βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο, με τις οικογένειες των θυμάτων να ζητούν «δικαιοσύνη χωρίς εξαιρέσεις και χωρίς πολιτική προστασία».
Η κοινωνία στους δρόμους
Η τραγωδία πυροδοτεί από τις πρώτες ημέρες μαζικά συλλαλητήρια σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.
Στο Σύνταγμα, χιλιάδες πολίτες κρατούν κεριά και πανό με το σύνθημα:
«Δεν ήταν ατύχημα».
Φοιτητικές κινητοποιήσεις, γενικές απεργίες και επεισόδια με τις δυνάμεις ασφαλείας καταγράφονται σε αρκετές διαδηλώσεις.
Κάθε επέτειος της 28ης Φεβρουαρίου μετατρέπεται σε ημέρα μνήμης, αλλά και διεκδίκησης.
Τρία χρόνια μετά
Παρά τις εξαγγελίες για επιτάχυνση έργων, προσλήψεις και αναβάθμιση των συστημάτων ασφαλείας, η δυσπιστία παραμένει.
Για ένα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας, τα Τέμπη δεν αποτελούν μόνο μια τραγωδία, αλλά σύμβολο των χρόνιων παθογενειών του κράτους:
υποστελέχωση, καθυστερήσεις έργων, έλλειψη λογοδοσίας.
Η δικαστική κρίση εκκρεμεί.
Η μνήμη όμως παραμένει ζωντανή.